Kırgızistan Cumhurbaşkanı Caparov’dan herhangi bir ülkeye yaptırım uygulama yetkisini BM’ye verme önerisi

Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov, Birleşmiş Milletler (BM) 81. Genel Kurulu’nda konuştu. Caparov, "Örgütümüz, dünyanın tüm ülkelerini bir araya getirerek uluslararası işbirliğinin en önemli platformu olarak hizmet vermesine rağmen, dünyanın farklı bölgelerinde savaşlar ve gerginlikler devam etmektedir. Dünyanın bazı bölgelerinde yaşanan savaşlar ve insani krizler, bunlar arasında Ukrayna, İran, Sudan ve Filistin çevresindeki gelişmeler, mevcut uluslararası süreçlerin ne kadar karmaşık olduğunu göstermektedir. Bu durum hepimizden barışı, güveni ve sürdürülebilir kalkınmayı güçlendirmeye yönelik karşılıklı işbirliğini artırmamızı talep etmektedir" dedi.

Kırgızistan’ın anlaşmazlıkların diyalog ve barış yoluyla çözülmesi gerektiğine inanan bir ülke olduğunu vurgulayan Caparov, ülkesinin önemli sorunların çözümünde arabulucu rolü üstlenmeye hazır olduğunu dile getirdi. Cumhurbaşkanı Caparov, son yıllarda Orta Asya’nın devletler arasındaki zorlu meselelerin barışçıl yollarla çözülebileceğini dünyaya gösterdiğini söyleyerek, "Bugün Orta Asya, ülkeler arasındaki yapıcı işbirliği, ekonomik, altyapısal ve teknolojik kalkınma açısından bir örnek teşkil etmektedir. Bu konudaki tecrübemizi paylaşmaya hazırız" ifadelerini kullandı.

Kırgızistan’ın tarihinde ilk kez 2027-2028 yılları için BM Güvenlik Konseyi’nin geçici üyeliğine seçildiğini hatırlatan Caparov, ülkesinin adaylığını destekleyen tüm ülkelere teşekkür etti. Cumhurbaşkanı Caparov, "142 ülkenin desteği Kırgızistan’ın uluslararası meselelere katkı sunmaya hazır olduğunu kanıtlamakla kalmayıp, Orta Asya’nın uluslararası ilişkilerdeki rolünün giderek arttığını da göstermektedir. Bu başarı, küçük ülkelerin de küresel sorunların çözümüne önemli katkılarda bulunabileceğinin açık bir kanıtıdır. Kırgızistan, uluslararası hukuka, adalete ve insan haklarının korunmasına güçlü bir şekilde bağlıdır. Karşılıklı saygıya, çıkarların dengelenmesine ve gelecek nesillere karşı sorumluluk anlayışına dayanan çok taraflı sistemi destekliyoruz. Her bir ülkeyle yakından çalışmaya ve verimli işbirliği yapmaya hazırız" dedi.

BM’nin kurulduğu 1945 yılından bu yana örgüte üye ülkeler ve bu ülkelerin yöneticilerinin sistemli reformlar gerçekleştirmeye çalıştığını belirten Caparov, "Reform çabaları, BM Güvenlik Konseyi’nin genişletilmesinden başlayarak örgütün yönetim yapısının, barışı ve insan haklarını koruma mekanizmalarının modernleştirilmesini kapsamaktadır. Bu girişimler uluslararası düzeyde yoğun şekilde tartışılmaktadır. Çok sayıda çalışma ve uzun süren tartışmalara rağmen, örgütümüzün kurumsal yapısı çeşitli zorluklarla karşı karşıyadır. Bu nedenle uluslararası toplumun beklediği reformlardan biri, BM Güvenlik Konseyi’nin yapısının genişletilmesidir. 1 milyardan fazla nüfusa sahip Afrika kıtasına iki, Latin Amerika kıtasına ise bir daimi sandalye verilmesinin adil olacağını düşünüyorum. Artık dünya değişti. Dolayısıyla bazı gelişmiş ülkeler de Güvenlik Konseyi’ne üye olma yönünde niyetlerini ortaya koymaktadır. Bu ülkelerin taleplerinin de değerlendirilmesinin doğru olacağı kanaatindeyim" dedi.

Örgütün kararlarının uygulanmasının sağlanmasının mevcut mekanizmaların yetersizliğiyle bağlantılı olduğunu düşündüğünü söyleyen Cumhurbaşkanı Caparov, örgüt kararlarının sistematik bir şekilde uygulanmamasının çok taraflılık ilkesinin zayıflamasına yol açtığını kaydetti. Cumhurbaşkanı Caparov, "BM kararlarının uygulanması ve hesap verebilirlik mekanizmasının yeniden geliştirilmesi için BM Genel Kurulu bünyesinde, üye devletlerin kararları ve taahhütleri yerine getirmesine ilişkin kalıcı bir kamu sicili oluşturulmalıdır. Bu sicil, ilgili çalışmaların ilerleyişine ilişkin bilgileri içermeli ve alınan kararların uygulanma düzeyinin sistematik olarak kaydedilmesini ve izlenmesini sağlamalıdır. Belirlenen standartlara uygun olarak üye devletlere düzenli şekilde rapor sunma yükümlülüğü getirilmelidir" dedi.

Örgütün kararlarının uygulanmaması durumunda ise bir sorumluluk mekanizması oluşturulmasını öneren Caparov, ilk aşamada ilgili ülkeye resmi bildirim gönderilmesi ve örgütün ilgili organlarıyla istişareler gerçekleştirilmesi gerektiğini söyledi.

Caparov, yaptırım uygulama kararlarının BM Şartı’na uygun olarak ve Güvenlik Konseyi’nin yetkileri çerçevesinde alınması gerektiğinin altını çizerek, "Herhangi bir ülkeye yaptırım uygulama yetkisini yalnızca BM’ye vermeliyiz. Uluslararası yaptırımlar sistemini iyileştirmenin mümkün olan tek yolu budur" dedi.