Avrupalı liderler, Macar Devrimi’nin yıl dönümünde Budapeşte’de bir araya geldi

Macaristan’da 1956 Macar Devrimi’nin 70. yıl dönümü, eski Başbakan Viktor Orban’ın 16 yıllık iktidarının sona ermesinin ardından, Avrupa Birliği (AB) ile ilişkilerde yeni bir döneme girildiği siyasi atmosferde anıldı. Törene, 40’tan fazla yabancı heyet katılırken, Macaristan hükümetinin konukları arasında Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ve Avrupa Konseyi Başkanı Antonio Costa da yer aldı. Anma etkinliklerinde Türkiye’yi Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz temsil etti.

Törenler çerçevesinde Macaristan Parlamentosu’nda yabancı konukların da katıldığı özel bir anma oturumu gerçekleştirildi. 23 Ekim 1956’dan arşiv görüntülerinin gösterimi ve hayatını kaybedenler için saygı duruşu ile başlayan oturumda, Macaristan Cumhurbaşkanı Andras Baka, Parlamento Başkanı Agnes Forsthoffer, AB başkanları Von der Leyen ve Costa ve eski NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg konuşma yaptı. Törende konuşan Parlamento Başkanı Forsthoffer, "Bugün üzerinden 70 sene geçmiş olmasına rağmen ışığı ve mesajı zamanla solmayacak tarihi bir günü anıyoruz" dedi.

Cumhurbaşkanı Andras Baka ise, "O gün Macarlar yalnızca değişim talep etmedi. Kendi geleceklerini belirleme hakkını yeniden sahiplendi. Bireylerin talepleri bir ulusun iradesine dönüştü ve bu ses, tüm dünyada duyuldu" diye konuştu.

AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen konuşmasında, Macaristan Başbakanı Peter Magyar’ın seçim zaferini övdü. Von der Leyen, "Size demokrasinin yeniden doğuşunun ne manaya geldiğini anlatmama gerek yok. Altı ay önce Macar halkı, eski dönemi geride bırakıp yeni bir sayfa açmak için oy kullandı. Her 10 Macardan 8’i, bu değişim için sandığa gitti. Bu, komünist dönemden bu yana görülen en büyük katılım oranıydı" ifadelerini kullandı. Leyen, o gece Macaristan’ın yeniden doğduğunu söyledi.

AB Konseyi Başkanı Antonio Costa, Macar halkının 70 yıl önce komünist diktatörlüğe karşı ayaklandığını, eski NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg ise 1956 devrimcileri hakkında anlatılanları dinleyerek büyüdüğünü anlattı. Konuşmasında Macar devrimi ve günümüzde Ukrayna’da yaşanan savaş arasında paralellikler Stoltenberg, 1956 devriminde Macarların, bugün ise Ukraynalıların Rus şiddetiyle karşı karşıya olduğunu ifade etti.

Parlamentodaki anma oturumunun ardından Başbakan Peter Magyar, parlamento binasının yanındaki Kossuth Meydanı’nda toplanan on binlerce kişiye hitap etti. Magyar, 1956’da Sovyet baskısına karşı ayaklanan ve Macaristan’ın bağımsızlığı için hayatlarını feda eden Macarların cesaretini övdü. Macar Başbakan, "Macaristan, Doğu ile Batı arasında sonsuza dek sürüklenebilecek bir ülke değildir. Macarlar, 1956’da açık bir tercih yaptı. Biz, özgür ve demokratik Avrupa’ya aidiz" şeklinde konuştu.

Meşale Yürüyüşü yapıldı

Kossuth Meydanı’nda toplanan vatandaşlar, devrimcilerin 1956’da Macar bayrağının ortasındaki komünist devlet armasını keserek çıkarmasını simgeleyen ortasında büyük bir delik yer alan Macar bayrakları taşıdı. Macaristan’da 1956 devriminin yıl dönümü vesilesiyle ülke genelinde yürüyüşler, konserler, anma programları ve kültürel etkinlikler düzenlendi. Etkinlikler arasında dün gerçekleştirilen ve 1956’da öğrencilerin başlattığı protesto yürüyüşünün tarihi rotasını takip ederek yapılan Meşale Yürüyüşü de yer aldı.

Macar Devrimi sonucunda reform yanlısı bir hükümet kurulmuştu

23 Ekim 1956 tarihinde başlayan Macar Devrimi, Budapeşte’de öğrencilerin özgürlük, demokrasi ve Sovyet birliklerinin ülkeden çekilmesi talepleriyle yaptığı gösterilerle başlamış ve ayaklanma kısa sürede ülke geneline yayılmıştı. Devrim sonucunda komünist rejim sarsılmış ve Macaristan’da reform yanlısı bir hükümet kurulmuştu. Ancak 4 Kasım 1956’da Sovyet ordusu Budapeşte’ye girmiş ve devrimi kanlı bir şekilde bastırmıştı. Olaylar sonucunda yaklaşık 3 bin Macar hayatını kaybetmiş ve yaklaşık 200 bin kişi ülkeden kaçmıştı.

Devrim başarısızlıkla sonuçlansa da ayaklanma, Macaristan’ın bağımsızlık ve demokrasi mücadelesinin simgesi haline gelmiş ve göstericilerin komünist armayı kesip çıkarttığı ortası delik Macar bayrağı, devrimin en tanınmış sembolü haline gelmişti.