Eski Türkçe harflerle hazırlanan mezar taşının ardındaki Şeyh Ali Sezai Efendi’nin hikayesi

1867 yılında Kahramanmaraş’ta doğan Şeyh Ali Sezai Kurtaran, Milli Mücadele döneminde kentte önemli rol üstlenen isimlerden biri oldu. 11 Haziran 1937’de 70 yaşında hayatını kaybeden Milli Mücadele dönemindeki önemli isimlerinden Şeyh Ali Sezai Kurtaran, kentin işgal yıllarında halkın birlik ve beraberliğinde etkili oldu.

Şeyh Ali Sezai Efendi, Milli Mücadele sonrasında da devlet ve milletle kurduğu ilişkiyle dikkat çekti. Tarihçi-Yazar Mehmet Işık, Şeyh Ali Sezai Efendi’nin Cumhuriyet’in kuruluş sürecinde ve sonrasında devletin önemli isimleriyle temasının sürdüğünü belirterek, Atatürk’le olan ilişkisinin de arşiv belgeleriyle ortaya konulabileceğini ifade etti.

Işık, Şeyh Ali Sezai Efendi’nin eski Türkçe harflerle yaptırdığı mezar taşı üzerinden harf inkılabına karşı çıktığı ve bu nedenle cezaevine gönderildiği yönündeki iddialara değinerek, mezar taşının Osmanlı Türkçesiye olması, harf inkılabına karşı çıktığının değil, taşın daha önce hazırlanmış olmasının bir sonucu olarak değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Şeyh Ali Sezai Efendi’nin Gazi Mustafa Kemal Atatürk ile arasının çok iyi olduğunu da ifade eden Işık, "Bütün fotoğraflar ve arşiv şunu göstermektedir ki Şeyh Ali Sezai Efendi’nin gerek Cumhuriyet’in ilanı gerekse sonraki süreçte ülkemizin kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk’le özel bir hukuku vardır. Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün Antep üzerinden yaptığı Anadolu gezisi sırasında Narlı’ya geldiğinde, Antep’e geçeceği sırada kendisini karşılayan ve sohbet eden kişilerden birisi de fotoğraflarda görülen Şeyh Ali Sezai Efendidir" dedi.

Işık, 1919’da Milli Mücadele’nin karşısında olup, 1923 sonrasındaki yeni yönetimde bazı kişilerin Şeyh Ali Sezai Efendiyi her zaman bir tehdit olarak gördüklerini kaydederek, "Maraş Belediyesi, 1930’lu yıllarda Pınarbaşı’ndan gelen ana şehrin su kaynağının taksim görevini Şeyh Ali Sezai Efendiye vermiştir. Çünkü Şeyh Ali Sezai Efendi çok kıymetli bir âlimdir ve İslam’da su haklarının ne olduğunu Maraş’ta en iyi bilen kişilerden biridir. Dikkat ediniz, bu görev bir müftüye veya başka bir kişiye değil, doğrudan Şeyh Ali Sezai Efendi’ye verilmiştir. Şeyh Ali Sezai Efendi de o dönemde şehrin ana suyunu hakkaniyetli bir şekilde dağıtmıştır. Sadece şehrin üst kimliğinin olduğu veya devlet otoritesiyle iç içe olanların bulunduğu muhitlere değil, fakir fukaranın yaşadığı bölgelere de su taksimi yapmıştır. Bu durum da bazı kişileri rahatsız etmiştir. Kahramanmaraş Belediyesi içerisinde yaptığı bu hizmetler ise çok fazla dile getirilmez" diye konuştu.

O dönemde yeni mezarlık meselesini ve sonrasında yaşananları da anlatan Tarihçi Işık, "Sonraki dönemde Maraş Belediyesi, mezarlık çalışması yapar. İçinde bulunduğumuz Şeyh Adil Mezarlığı’nın ıslahı ve geliştirilmesiyle ilgili bir hazırlık ve çalışma yürütülür. Şeyh Ali Sezai Efendi bir âlimdir ve tarih boyunca gerek Osmanlı tarihinde gerek Dulkadiroğlu tarihinde âlim zatların Maraş’taki mezarlıkları bellidir. Herkes aynı mezarlığa defnedilmez. Âlimlerin bulunduğu mezarlıklar vardır. Hatta Dulkadiroğulları döneminde kadınların, hanım sultanların bulunduğu mezarlıklar bile ayrıdır. Çocuk mezarlıkları da ayrıdır. Dolayısıyla Şeyh Ali Sezai Efendi, o dönem şehirdeki altyapı çalışmaları sırasında mezarlıkların sökülmesine, cami kenarlarındaki mezarların kaldırılmasına ve mezar taşlarının alınarak başka noktalarda altyapı çalışmalarında kullanılmasına karşı çıkmıştır. Maraş Şehitliği’ne gittiğinizde bunun izlerini görürsünüz. Burası 1936 yılında yapılmış bir anıt şehitliktir. 1920 şehitlerinin isimlerini görürsünüz. O dönemde mezarlar söküldüğünde, mezarların içerisindeki şehitlere ait arta kalan bakiyelerin ve kemiklerin buraya defnedildiği ifade edilmektedir. İşte bu süreçte Şeyh Ali Sezai Efendi, mezarların ortadan kaldırılmasına muhalefet etmiştir. Orada başını çektiği bu muhalefet nedeniyle yereldeki tek parti yönetiminde bulunan bazı kişiler, sanki Şeyh Ali Sezai Efendi Cumhuriyet düşmanıymış veya devlete karşıymış gibi bir fikir oluşturarak hakkında arşiv kayıtları ve şikayet mektupları hazırlamış, bunları Ankara’ya ısrarla bildirmişlerdir. Hatta hakkında dava da açılmıştır" dedi.