Türkiye’de yaklaşık 4,4 milyon yetişkin diyabet hastası olduğunu bilmiyor

Dünyada milyonlarca kişiyi etkileyen diyabet, çoğu zaman fark edilmeden ilerliyor ciddi sağlık sorunlarına davetiye çıkarıyor. Yalnızca kan şekeri yüksekliği olarak değerlendirilmemesi gereken bu kronik hastalık; kontrol altına alınmadığında kalp ve damar hastalıklarından böbrek yetmezliğine, görme kaybından sinir hasarına kadar pek çok sağlık sorununa yol açabiliyor.

Pankreasın yeterli insülin üretememesi veya vücudun üretilen insülini etkili şekilde kullanamaması sonucunda gelişen diyabette erken tanı ve düzenli takibin hastalığın kontrolünde kritik rol oynadığını belirten Medline Adana Hastanesi İç Hastalıkları Uzmanı ve Türkiye Diyabet Vakfı Mütevelli Heyeti Üyesi Dr. Yunus Coşkun, "Ülkemizde 4,4 milyon yetişkin diyabet hastası olduğunu bilmiyor. Bu nedenle diyabeti fark etmek için belirtilerin ortaya çıkması beklenmemelidir" diyerek önemli bilgiler verdi.

Diyabet her zaman belirti vermez

Dr. Coşkun, özellikle Tip 2 diyabetin uzun süre sessiz bir şekilde seyredebildiğini kaydederek, "Zaten diyabetin en önemli dezavantajlarından biri, kişinin kendisini sağlıklı hissederken hastalığın ilerleyebilmesidir. Belirgin bir şikayetin olmaması, kan şekerinin her zaman normal olduğu anlamına gelmez. Ailesinde diyabet sorunu bulunan, fazla kilolu, karın çevresinde yağlanması olan, hipertansiyon hastası veya kolesterol yüksekliği bulunan kişilerin diyabet açısından mutlaka değerlendirilmesi gerekir. Yayınlanmış uluslararası kılavuzlar, risk faktörü bulunmayan yetişkinlerde bile 35 yaşından itibaren diyabet taraması önermektedir. Fazla kilo veya obeziteye ek risk faktörleri bulunan kişilerde ise daha erken değerlendirme yapılması gerekir. Diyabet çoğu zaman bir anda ortaya çıkmaz. Prediyabet (gizli şeker), kan şekerinin normalden yüksek olduğu ancak henüz diyabet tanı sınırına ulaşmadığı dönemdir. Bu nedenle prediyabet döneminin erken fark edilmesi önemlidir. Çünkü zamanında müdahale edilmesi durumunda Tip 2 diyabet gelişme riski önemli ölçüde azaltılabilir" diye konuştu.

Kilo kontrolü ve yaşam alışkanlıkları öne çıkıyor

Prediyabeti ve fazla kilosu bulunan bireylerde vücut ağırlığının yaklaşık yüzde 5-7’sinin kaybedilmesi, haftada en az 150 dakika orta yoğunlukta fiziksel aktivite yapılması ve sürdürülebilir beslenme alışkanlıklarının kazanılması, diyabetin önlenmesinde bilimsel olarak etkinliği gösterilmiş yaklaşımlar olduğunu ifade eden Coşkun, "Kişilerin yalnızca kan şekeri sonucuyla değil; kilo, bel çevresi, tansiyon, kolesterol değerleri ve diğer metabolik risk faktörleriyle birlikte değerlendirilmesi gerekir. Diyabet tedavisi son yıllarda önemli ölçüde değişmiştir. Güncel yaklaşım artık yalnızca kan şekerini düşürmekten ibaret değildir. İyi bir diyabet yönetimi bundan çok daha fazlasını gerektirir. Hastanın kalp-damar sağlığı, böbrek fonksiyonları, kilosu, tansiyonu ve kolesterolü birlikte değerlendirilmeli, tedavi kişinin eşlik eden hastalıklarına ve bireysel risklerine göre özel olarak planlanmalıdır. Uluslararası Diyabet Federasyonu’nun (IDF) 2025 yılında yayımladığı Diyabet Atlası’na göre, 2024 yılı itibarıyla Türkiye’de 20-79 yaş grubundaki yaklaşık 9,6 milyon yetişkin diyabetle yaşıyor. Tahminlere göre bu kişilerin yaklaşık yüzde 45,5’i, yani 4,4 milyona yakını, henüz diyabet tanısı almamış durumdadır" dedi.