Aynı diyet herkeste aynı sonucu vermiyor

Günlük yaşamda sıklıkla karşılaşılan ‘Ben arkadaşımla aynı şeyleri yiyorum ama o kilo almıyor, ben alıyorum’ düşüncesi, beslenme ve metabolizma ilişkisine dair önemli bir gerçeği gözler önüne seriyor. Benzer ortamlarda yaşayan, benzer porsiyonlarla beslenen bireylerde dahi kilo değişimlerinin farklılık göstermesi, sürecin sadece basit bir matematiksel denklem olmadığını gösteriyor. Konuya ilişkin değerlendirmelerde bulunan Medicana International İzmir Hastanesi Beslenme ve Diyet Uzmanı Dyt. Mısra Aydın, "Aynı evde yaşayan, benzer miktarlarda beslenen kişilerin bile kilo değişimlerinin birbirinden çok farklı olduğunu görüyoruz. Peki, gerçekten aynı miktarda yemek yiyen iki kişi neden farklı kilo alabiliyor? Bunun nedeni yalnızca metabolizma hızı mı, yoksa vücudumuzun besinleri değerlendirme biçimi de bu süreçte etkili mi? Vücut, yalnızca alınan kalorileri hesaplayan bir makine değildir. Tüketilen besinlerin içeriği, sindirilme şekli, bağırsak sağlığı, kas kütlesi, hormonal durum ve günlük yaşam alışkanlıkları kilo kontrolünde birlikte rol oynar. Beslenmede genellikle ne kadar kalori alındığına odaklanılıyor ancak tüketilen her besinin vücutta aynı şekilde sindirilip emildiğini düşünmek doğru değil" ifadelerini kullandı.

Aynı kalori her bünyede aynı enerjiyi oluşturmuyor

Besinlerin fiziksel yapısının ve işlenme biçiminin enerji kullanımını doğrudan etkilediğini belirten Dyt. Mısra Aydın, "Lif bakımından zengin ve doğal yapısı büyük ölçüde korunmuş bir besin ile yoğun şekilde işlenmiş bir besinin sindirim süreçleri farklı olabilir. Besinlerin öğütülmesi, pişirilmesi, lif içeriği ve fiziksel yapısı, sindirim enzimlerinin besinlere ulaşmasını ve enerjinin kullanılabilir hale gelmesini etkileyebilir. Bununla birlikte iki kişinin aynı miktarda kalori tüketmesi, aynı miktarda enerji harcadıkları anlamına da gelmez. Kas kütlesi, fiziksel aktivite, yaş, genetik özellikler ve hormonal farklılıklar günlük enerji ihtiyacını değiştirebilir. Bu nedenle her zaman yalnızca kalori miktarına değil, beslenmenin bütününe odaklanmak gerekir" dedi.

Bağırsak mikrobiyotası kritik rol oynuyor

Sindirim sisteminde bulunan mikroorganizmaların besinlerden elde edilen enerji üzerinde etkili olduğunu ifade eden Dyt. Mısra Aydın, sözlerine şöyle devam etti:

"Bağırsaklarda trilyonlarca mikroorganizma yaşıyor. Bağırsak bakterileri, özellikle kendi sindirim enzimleriyle parçalanamayan bazı liflerin fermente edilmesinde görev alıyor. Bu süreçte ortaya çıkan kısa zincirli yağ asitleri hem bağırsak sağlığına katkıda bulunabiliyor hem de vücut tarafından enerji kaynağı olarak kullanılabiliyor. Ancak bağırsak bakterileri tek başına kilo aldıran ya da kilo verdiren bir mekanizma değildir. Sebzeler, meyveler, kuru baklagiller, tam tahıllar ve yağlı tohumlar bağırsak sağlığını destekleyen önemli lif kaynaklarıdır. Bazı lif türleri mide boşalmasını yavaşlatabilir, karbonhidratların emilim hızını etkileyebilir ve kan şekeri kontrolünü destekleyebilir. Örneğin, meyvenin kendisini tüketmek ile yalnızca suyunu içmek aynı etkiyi oluşturmayabilir. Meyvenin doğal yapısında bulunan lif, çiğneme süresi ve sindirim süreci açısından önemli avantajlar sağlar."

Sağlıklı kilo kontrolünde tek bir doğru yok

Beslenme programlarının kişiye özel olarak planlanması gerektiğinin altını çizen Dyt. Mısra Aydın, şöyle konuştu:

"Bir kişide başarılı olan beslenme programının başka bir kişide aynı sonucu vermemesinin birçok nedeni olabilir. Genetik özellikler, kas kütlesi, fiziksel aktivite, uyku düzeni ve toplam enerji dengesi en az mikrobiyota kadar önemlidir. Bağırsak sağlığını desteklemek için her zaman pahalı takviyelere, özel ürünlere veya popüler diyetlere ihtiyaç yoktur. Çoğu zaman mutfağınızda bulunan sebzeler, meyveler, yoğurt, kuru baklagiller ve tam tahıllar dengeli beslenmenin temelini oluşturur. Unutulmamalı, sağlıklı beslenme yalnızca daha az yemek ya da sürekli kalori hesaplamak değildir. Önemli olan vücudun ihtiyaçlarını tanımak, besin kalitesini artırmak ve sürdürülebilir alışkanlıklar kazanmaktır. Sağlıklı kilo kontrolünün temelinde diyetler değil, bilimsel temellere dayanan ve kişinin yaşamına uyum sağlayan beslenme alışkanlıkları vardır."