Avustralya’da yapay zeka desteğiyle geliştirilen kanser aşısı, tıp dünyasında yankı uyandırdı

Kanser tedavisinde yapay zekanın sunduğu imkanlar, bilim dünyasında yeni umutların kapısını aralıyor. Bu alandaki dikkat çekici gelişmelerden biri, Avustralya’da, kanser teşhisi konulan bir köpek için yürütülen çalışmayla ortaya çıktı. Köpeği Rosie’ye 2024 yılı mayıs ayında mast hücreli kanser teşhisi konulan Avustralyalı teknoloji girişimcisi Paul Conyngham, tedavisi olmayan hastalığa karşı pes etmeyi reddederek yapay zeka ve New South Wales Üniversitesi (UNSW) bilim insanlarının yardımıyla benzersiz bir tedavi geliştirdi.

Conyngham, kemoterapi ve standart immünoterapinin etkisiz kalmasının ardından ChatGPT, Gemini ve Grok gibi yapay zeka araçlarının yardımıyla köpeğinin genomik verilerini analiz etmeye başladı. UNSW ve Sidney’deki Garvan Enstitüsü ekiplerinin yaptığı DNA ve RNA analizleri sonucunda tümördeki mutasyonlar belirlendi ve bu sayede köpeğe özel bir mRNA aşısı tasarlandı.

Tümörlerde belirgin ölçüde küçülme gözlendi

Rosie, 2025 yılı aralık ayında ilk enjeksiyonunu aldı ve üç ay sonra bacaklarındaki tümörlerde belirgin ölçüde küçülme gözlendi. Tedavi, Avustralyalı girişimcinin "en iyi dostu" olarak tanımladığı köpeğin teşhis sırasında öngörülen yaşam süresini aşmasına yardımcı oldu.

Yapay zeka modellerinin Rosie’nin genetik verilerinden oluşan gigabaytlarca verinin işlenmesine yardımcı olması ve bu verilerin bilim insanlarının kişiselleştirilmiş bir mRNA aşısı geliştirmesine temel oluşturması, OpenAI CEO’su Sam Altman’ın da dikkatini çekti. Sadece deneysel bir girişim olarak kalmayan ve tümörde yüzde 75 oranında küçülme sağlayan tedavinin ardındaki girişimci ile görüşen Sam Altman, bu yıl mart ayındaki paylaşımında, "Bu hafta en ilginç görüşmemi, ChatGPT ve diğer yapay zeka modellerini köpeği Rosie’yi kurtarmak için kullanan Paul ile gerçekleştirdim. İnanılmaz bir hikaye" diye yazdı. OpenAI CEO’su, Conyngham’ın yapay zeka sohbet botlarını aşı geliştirme aşamasında planlama, eğitim, sorun giderme, mevzuata uyum ve genomik verileri gerçek bir aşı reçetesine dönüştürme konusunda kullanarak tek başına tam bir araştırma enstitüsünün gücüyle hareket ettiğine dikkat çekti. Sam Altman, bunun her adımında bilim insanlarıyla birlikte hareket edildiğini ve başarıya yapay zeka ve insan işbirliği ile ulaşıldığını ifade etti.

Conyngham, Gamgee’yi kurdu

Avustralyalı teknoloji girişimcisi Paul Conyngham, köpeği Rosie’nin sahip olduğu seçeneklere bir bilim insanına dönüşmek zorunda kalmadan herkesin erişebilmesi amacıyla Gamgee adlı bir girişim kurdu. Girişim, yapay zeka sayesinde verilerin daha önce hiç olmadığı kadar ayrıntılı bir şekilde okunabilmesi nedeniyle bir tümörün genom dizilemesinin yapılabildiği ve onu yönlendiren tüm mutasyonların görülebilmesi sayesinde her hastaya özel olarak tasarlanan tedavi geliştirilmesi üzerinde çalışıyor. Girişimin web sitesinde, "Fikir yeni değil. Yeni olan, bunu geniş ölçekte yapabilmek. Bunu değiştiren şey ise yapay zeka oldu" ifadelerine yer veriliyor.

Tıp dünyasında yankı uyandırdı

Rosie’nin hikayesi, ABD Sağlık Bakanı Robert F. Kennedy Jr.’ı da etkiledi. Kennedy, nisan ayında ABD Senatosundaki bir oturumda "Artık bunu tıbbın her alanında göreceğiz. Bu bize büyük bir heyecan veriyor" dedi.

Avustralya basınındaki haberlere göre UNSW RNA Enstitüsü Direktörü Prof. Pall Thordarson, "Yaptığımız şey, köpeğin sağlıklı hücreleri ve ardından kanserli hücrelerinin genomik verilerini elde etmek ve buradan ne yapılabileceğini anlamaya çalışmaktı" şeklinde konuştu.

Yapay zekanın tasarım sürecini hızlandırdığını ve aynı zamanda üretim sürecindeki hataların azaltılmasına yardımcı olduğunu ifade eden Thordarson, "Yapay zeka buradaki dönüştürücü unsurlardan biri oldu" açıklamasını yaptı.

Çok sayıda insanın bu tedavi yönteminin insanlar için de uygulanması için kendilerine mesajlar gönderdiğini ifade eden Pall Thordarson, her hastaya aynı ilaç ve tedavilerin uygulandığı mevcut sistemin değişmesinin ise siyasi bir karar olacağını söyledi.

Thordarson, "Bu çok yeni bir projeydi ve büyük ölçekte uygulamaya geçilmesi için zaman gerekiyor. Üstelik bu noktada regülasyonların da konuşulmaya başlanması gerekiyor" dedi.

Temmuz ayında uyutuldu

Bacaklarındaki tümörlerin büyük ölçüde küçülmesiyle yaşam süresi uzayan ve bir süre daha koşup oynamaya devam eden Rosie, hastalığının ileri evreye ulaşması ve yaşadığı ağrıların artması nedeniyle temmuz ayında uyutuldu.