Astroturizmin yükselen yıldızı; Denizli Beyağaç Topuklu Yaylası

Turizm Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Serkan Bertan, Denizli’nin Beyağaç ilçesindeki Topuklu Yaylası’nda düzenlenen gökyüzü gözlem etkinliklerine katılanların profilini 2022-2026 dönemi anket sonuçlarıyla değerlendirdi. İlki 5-8 Ağustos 2021’de yapılan etkinlik, 2026’da 11-13 Ağustos tarihleri arasında altıncı kez gerçekleştirildi. Prof. Dr. Bertan, sonuçların etkinliğin bir defalık bir etkinlik olmaktan çıkıp düzenli olarak yapılan bir astroturizm buluşmasına dönüştüğünü gösterdiğini belirtti.

Prof. Dr. Serkan Bertan, Topuklu Yaylası’nın ülkemizde ilk Karanlık Gökyüzü Parkı olması ile ulusal ve uluslararası alanda farkındalığının artacağını, yörenin gelişmesine ve astroturizm destinasyonu olarak anılması ve tanınmasına katkı sağlayacağını belirtti.

Katılımcıların yüzde 63’ü en az ikinci kez geldi

Araştırmanın en dikkat çekici bulgusu tekrar ziyaret oranındaki artış oldu. 2023’te katılımcıların yüzde 49,1’i etkinliğe ilk kez geliyordu; bu oran 2026’da yüzde 36,6’ya geriledi. Böylece en az ikinci kez gelenlerin payı yüzde 50,9’dan yüzde 63,4’e yükseldi. Üç ve daha fazla kez katılanların payı da aynı dönemde yüzde 26,9’dan yüzde 44,1’e çıktı. Üçüncü kez gelenlerin payı yüzde 8,3’ten yüzde 16,8’e, dördüncü kez gelenlerin payı ise yüzde 5,6’dan yüzde 10,1’e yükselerek iki katına ulaştı. 2026’da her 100 katılımcıdan yaklaşık 6’sı etkinliğe yedinci kez ya da daha fazla geldi.

Prof. Dr. Bertan, bu tablonun Topuklu Yaylası için sadık bir ziyaretçi kitlesinin oluştuğuna işaret ettiğini, tekrar gelen ziyaretçilerin kırsal bir destinasyonun sürdürülebilirliği açısından en değerli kitle olduğunu vurguladı.

Yaş dağılımında 17 yaş ve altındaki katılımcıların payı 2023’te yüzde 15,7 iken 2026’da yüzde 28,0 oldu. Meslek dağılımında ise öğrencilerin payı 2022’deki yüzde 6,3’ten 2026’da yüzde 17,6’ya çıkarak yaklaşık üç katına ulaştı. Memurlar yüzde 39,8 ile en büyük meslek grubu olmayı sürdürürken emeklilerin payı da yüzde 6,3’ten yüzde 9,2’ye yükseldi.

Aile etkinliği kimliği güçleniyor

Etkinliğe en çok aileyle katılım sağlanıyor. Ailesiyle gelenlerin payı 2022’de yüzde 47,2 iken 2023’ten bu yana yüzde 52-58 aralığında seyrediyor ve 2026’da yüzde 54,9 oldu. Arkadaşlarıyla gelenlerin payı 2026’da yüzde 21,6, akrabalarıyla gelenlerin payı ise yüzde 9,8 olarak gerçekleşti. Prof. Dr. Bertan, çocuk ve genç katılımcı payındaki artışın aile katılımıyla birlikte değerlendirildiğinde gökyüzü gözleminin aile turizmi açısından önemli bir fırsat sunduğunu ifade etti.

Sosyal medya en güçlü bilgi kaynağı

Katılımcıların etkinlikten haberdar olduğu ana kaynak sosyal medya. Sosyal medyanın payı 2023’te yüzde 59,3, 2025’te yüzde 53,7 iken 2026’da yüzde 63,7 ile dönemin en yüksek düzeyine çıktı. Arkadaş ve akraba tavsiyesinin payı 2025’te yüzde 37,7’ye kadar yükseldikten sonra 2026’da yüzde 29,4 oldu. Diğer kaynakların payı ise yüzde 10,2’den yüzde 6,9’a geriledi.

Katılma kararını büyük ölçüde katılımcılar kendileri veriyor. Kararı kendisi verenlerin payı dört yıl boyunca yüzde 80’in üzerinde kaldı ve 2026’da yüzde 85,3 ile en yüksek düzeye ulaştı. Kararda eşin etkili olduğunu belirtenlerin payı yüzde 8,8, arkadaşın etkili olduğunu belirtenlerin payı ise yüzde 3,9 oldu.

Katılımcıların yarısı il dışından

Topuklu Yaylası’ndaki etkinlik, Denizli’nin yanı sıra farklı illerden gelen ziyaretçileri de ağırlıyor. Denizli’den katılanların oranı 2022’de yüzde 40, 2023’te yüzde 35,6 olarak gerçekleşirken 2025’te yüzde 48,5’e, 2026’da ise yüzde 49,6’ya yükseldi.

2026 yılında katılımcıların yüzde 50,4’ü Denizli dışından geldi. İl dışından gelen ziyaretçiler arasında Muğla yüzde 9,6 ile ilk sırada yer alırken İzmir yüzde 6,9, İstanbul yüzde 6,2, Antalya yüzde 6,1 ve Aydın yüzde 4,7 ile öne çıktı. Muğla’dan gelenlerin oranı 2023 ve 2024 yıllarında yüzde 12’nin üzerindeyken 2025’te yüzde 3,8’e geriledi, 2026’da yeniden yüzde 9,6’ya yükseldi.

Prof. Dr. Bertan, Topuklu Yaylası’nın karanlık gökyüzü niteliği, yerel ürünleri ve kırsal yaşamıyla Denizli’nin Pamukkale dışında da güçlü bir turizm ürünü sunabileceğini gösterdiğini; gökyüzü gözlem etkinliklerinin astroturizm ve kırsal kalkınma açısından Beyağaç için önemli bir potansiyel taşıdığını söyledi.